Ta sama sytuacja faktyczna jest oceniana odmiennie w zależności od roli uczestnika. Zrozumienie tych różnic nie jest zabiegiem marketingowym, lecz elementem strategii procesowej: pozwala ustalić, jakie fakty i dowody będą dla każdej strony najważniejsze oraz gdzie mogą powstać rozbieżności interesów.

Ważne

Kancelaria nie reprezentuje w tej samej sprawie stron, których interesy pozostają w sprzeczności. Hasło „z każdej strony” oznacza znajomość perspektyw uczestników i zdolność przewidywania argumentów strony przeciwnej.

Podstawowe pojęcia

Możemy działać po stronie lekarza lub innego członka personelu medycznego, podmiotu leczniczego, pacjenta albo osoby uprawnionej z ubezpieczenia — każdorazowo po weryfikacji konfliktu interesów. Zakres pomocy zależy od etapu sprawy, celu klienta i dostępnego materiału dowodowego.

Spór medyczny może dotyczyć zarówno samego przebiegu leczenia, jak i informacji przekazanej pacjentowi, organizacji pracy placówki, dokumentacji, odpowiedzialności ubezpieczeniowej albo wysokości świadczeń. Poniższy katalog ma charakter przykładowy.

Odpowiedzialność w sprawach medycznych nie wynika z jednego przepisu. Jej podstawa zależy od rodzaju naruszenia, relacji pomiędzy stronami, powstania szkody oraz zgromadzonych dowodów. Najczęściej znaczenie mają następujące regulacje:

Decyzja o dochodzeniu roszczeń, podjęciu obrony, zakwestionowaniu stanowiska ubezpieczyciela albo zawarciu ugody powinna wynikać z uporządkowanej analizy. W sprawach medycznych nie wystarcza samo przekonanie strony o słuszności jej stanowiska.
1. Ustalamy chronologię leczenia, role uczestników oraz zdarzenia wymagające wyjaśnienia.
2. Porządkujemy dokumentację medyczną, korespondencję, dane systemowe i dowody szkody.
3. Wskazujemy zagadnienia wymagające wiedzy specjalistycznej i oceniamy potrzebę konsultacji medycznej.
4. Analizujemy możliwe podstawy odpowiedzialności i relacje między lekarzem, placówką, ubezpieczycielem oraz innymi uczestnikami.
5. Badamy związek przyczynowy i alternatywne przyczyny następstw zdrowotnych.
6. Oceniamy rodzaj oraz wysokość szkody i sposób jej udokumentowania.
7. Porównujemy dostępne ścieżki działania, terminy, koszty, ryzyka i skutki decyzji.

O wyniku sporu decyduje materiał dowodowy, a nie samo przekonanie, że leczenie było prawidłowe albo że doszło do błędu. Strategia powinna być budowana wokół dowodów, które można przedstawić, zweryfikować i zestawić z twierdzeniami pozostałych uczestników.

Proces sądowy nie zawsze jest jedynym ani pierwszym rozwiązaniem. Wybór ścieżki powinien uwzględniać cel klienta, jakość materiału dowodowego, wartość roszczenia, czas postępowania, ryzyko kosztów oraz skutki podjętych decyzji.

Ugoda jest narzędziem zakończenia sporu, a nie celem samym w sobie. Może zapewnić szybsze i przewidywalne rozstrzygnięcie, ale zawarta przedwcześnie albo bez analizy zakresu roszczeń może trwale ograniczyć dalsze możliwości działania.
• Zakres ugody. Należy precyzyjnie ustalić, jakie roszczenia, okresy i następstwa zdrowotne obejmuje porozumienie.
• Szkody przyszłe. Trzeba ocenić, czy rokowania i możliwe zwiększone potrzeby uzasadniają pozostawienie określonych roszczeń poza ugodą albo inne ukształtowanie świadczenia.
• Ubezpieczyciel. Placówka powinna sprawdzić warunki umowy OC, zakres wymaganej zgody oraz konsekwencje samodzielnego uznania roszczenia lub zawarcia ugody.
• Postępowania równoległe. Porozumienie cywilne może wpływać na stanowisko w postępowaniu karnym, zawodowym, ubezpieczeniowym lub przed organem.
• Wykonanie i poufność. Ugoda powinna regulować terminy i sposób spełnienia świadczeń, koszty, skutki niewykonania oraz — jeżeli jest to uzasadnione — zasady komunikacji i poufności.
• Ocena ekonomiczna. Należy porównać pewność i szybkość ugody z prawdopodobnym wynikiem, czasem, kosztami oraz ryzykiem dowodowym procesu.

W pierwszej fazie sporu często zakłada się, że lekarz i podmiot leczniczy znajdują się po tej samej stronie. Nie zawsze jest to prawidłowe. Lekarz może wskazywać na braki organizacyjne, przeciążenie personelu albo wadliwy przepływ informacji. Placówka może natomiast twierdzić, że zdarzenie wynikało z indywidualnej decyzji klinicznej albo odstępstwa od procedury.
Rozbieżność może powstać także pomiędzy placówką a ubezpieczycielem, zwłaszcza gdy spór dotyczy zakresu ochrony, zgłoszenia szkody, uznania roszczenia, zawarcia ugody albo odpowiedzialności ponad sumę gwarancyjną.

Weryfikacja konfliktu interesów

Przed rozpoczęciem współpracy sprawdzamy, czy przyjęcie zlecenia jest dopuszczalne oraz czy interes potencjalnego klienta nie pozostaje w sprzeczności z interesem osoby lub podmiotu, któremu Kancelaria już udziela pomocy.

Zdarzenie związane z leczeniem może równolegle prowadzić do postępowania cywilnego, karnego, zawodowego, ubezpieczeniowego, kontrolnego albo postępowania przed Rzecznikiem Praw Pacjenta. Każde z nich ma inny przedmiot i reguły dowodowe, ale oświadczenia i dokumenty z jednego postępowania mogą zostać wykorzystane w innym.
Dlatego strategia cywilna nie powinna być tworzona w oderwaniu od ryzyka karnego lub zawodowego. Dotyczy to w szczególności pierwszych oświadczeń po zdarzeniu, sposobu zabezpieczenia dokumentacji, przygotowania personelu do czynności oraz relacji między obroną lekarza i interesem placówki.

Najczęstsze błędy w sporach medycznych

Utożsamianie niekorzystnego skutku z błędem; wniesienie pozwu bez oceny medycznej; niewłaściwy wybór pozwanego; pominięcie związku przyczynowego; niedostateczne udokumentowanie szkody; przeoczenie terminów.

Pochopne uznanie odpowiedzialności; spóźnione zgłoszenie szkody; ingerowanie w dokumentację; niespójne stanowiska; ugoda bez oceny warunków ochrony; niedostrzeżenie konfliktu interesów.

Emocjonalne prowadzenie sporu; publiczne wypowiedzi bez oceny skutków; brak zabezpieczenia dowodów; wybiórcza analiza dokumentacji; lekceważenie opinii biegłych; nieprzemyślane decyzje nieodwracalne.

Nie istnieje jedna strategia właściwa dla każdego sporu medycznego. Innego przygotowania wymaga dochodzenie roszczeń przez pacjenta, innego obrona lekarza, a jeszcze innego ochrona interesu placówki pozostającej równocześnie w relacji z personelem i ubezpieczycielem.
1. Ustalamy rzeczywisty cel klienta i etap, na którym znajduje się sprawa.
2. Porządkujemy dokumentację, chronologię zdarzeń i relacje pomiędzy uczestnikami.
3. Wskazujemy kwestie wymagające wiedzy specjalistycznej oraz braki dowodowe.
4. Analizujemy podstawy prawne i przewidywaną argumentację pozostałych stron.
5. Przedstawiamy warianty działania wraz z ryzykami, kosztami i konsekwencjami.
6. Przygotowujemy spójne stanowisko na etap przedsądowy, ugodowy, reklamacyjny albo sądowy.
7. W razie potrzeby koordynujemy strategię z postępowaniem karnym, zawodowym, ubezpieczeniowym lub przed organem.
Zakres współpracy może obejmować jednorazową analizę, przygotowanie dokumentu lub stanowiska, negocjacje, reprezentację w postępowaniu albo prowadzenie kilku powiązanych postępowań.