Niewypłacalność i restrukturyzacja

Pomoc prawna dla przedsiębiorców, byłych przedsiębiorców, członków zarządu i wierzycieli Narastające zaległości, wypowiedzenie finansowania lub egzekucja z rachunku firmowego wymagają oceny, czy przedsiębiorstwo może odzyskać zdolność do regulowania zobowiązań oraz jakie obowiązki spoczywają na osobach zarządzających. Restrukturyzacja może stworzyć warunki do porozumienia z wierzycielami i dalszego prowadzenia działalności. Jeżeli nie ma realnych podstaw do jej powodzenia, konieczne jest rozważenie upadłości i odpowiednie przygotowanie działań. Wybór postępowania wymaga równoczesnej oceny możliwości dalszego finansowania działalności, warunków zaspokojenia wierzycieli i obowiązków osób zarządzających. Samo rozpoczęcie restrukturyzacji nie zastępuje oceny, czy trzeba już złożyć wniosek o upadłość.

Kiedy potrzebna jest szybka ocena sytuacji?

Tracę płynność albo bank wypowiedział mi finansowanie

Warto skonsultować sytuację, gdy firma traci możliwość terminowego regulowania zobowiązań, finansuje bieżące wydatki kolejnymi zaległościami albo zależy od niepewnego wpływu z jednego kontraktu. Szczególnej uwagi wymagają zajęcia egzekucyjne, wypowiedzenie kredytu lub leasingu, zaległości wobec pracowników i ZUS oraz utrata umowy kluczowej dla przychodów.

Jestem członkiem zarządu i nie wiem, czy termin na wniosek już biegnie.

Pilne jest ustalenie daty powstania podstawy do ogłoszenia upadłości oraz obowiązków konkretnej osoby. Termin na złożenie wniosku wynosi 30 dni, a nie trzy miesiące od powstania zaległości (art. 21 ust. 1–2 Prawa upadłościowego).

Mój kontrahent rozpoczął restrukturyzację albo ogłoszono jego upadłość

Po stronie wierzyciela sygnałem do działania jest informacja o obwieszczeniu w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, otrzymanie propozycji układowych albo ogłoszenie upadłości kontrahenta. W takich sytuacjach trzeba sprawdzić terminy, status wierzytelności i sposób uczestnictwa w postępowaniu.

Prowadzę jednoosobową działalność i nie radzę sobie z długami

Długi firmy są zobowiązaniami przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną. Trzeba porównać możliwość dalszego prowadzenia działalności i restrukturyzacji z upadłością oraz dostępnym oddłużeniem, opisanym poniżej.

Zamknąłem działalność, ale zobowiązania zostały

Zakończenie działalności nie umarza zadłużenia. Ustalamy aktualny status dłużnika i właściwy tryb postępowania, zanim ocenimy drogę do oddłużenia (art. 491¹ ust. 1 Prawa upadłościowego).

Wierzyciel grozi wnioskiem o upadłość mojej spółki

Trzeba zweryfikować istnienie i sporność wierzytelności oraz sytuację finansową spółki. Wniosek wierzyciela nie jest równoznaczny z ogłoszeniem upadłości; szczegółowe reguły przedstawiamy w odpowiedzi na to pytanie poniżej (art. 12a i art. 20 ust. 1 Prawa upadłościowego). Nie trzeba czekać na całkowite wstrzymanie działalności. Wcześniejsza analiza pozwala ustalić, czy wystarczą negocjacje, czy potrzebne jest postępowanie restrukturyzacyjne, a także czy powstał już obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Niewypłacalność a przejściowe trudności finansowe

Niewypłacalność oznacza przede wszystkim utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Nie jest tożsama z samą stratą księgową ani z każdym opóźnieniem w zapłacie. Prawo upadłościowe przewiduje domniemanie utraty tej zdolności, jeżeli opóźnienie przekracza trzy miesiące; domniemanie to można obalić.
Niewypłacalność może jednak powstać wcześniej, dlatego trzy miesiące nie są okresem, przez który można bezpiecznie odkładać decyzję (art. 11 ust. 1 i 1a Prawa upadłościowego).
W przypadku osób prawnych i określonych jednostek organizacyjnych znaczenie ma również przewaga zobowiązań pieniężnych nad wartością majątku, utrzymująca się przez okres przekraczający 24 miesiące. Ta przesłanka podlega ustawowym wyłączeniom i szczególnym zasadom ustalania majątku oraz zobowiązań. Ocena nie może sprowadzać się do odczytania jednej pozycji bilansu (art. 11 ust. 2–7 Prawa upadłościowego). Zagrożenie niewypłacalnością występuje wtedy, gdy sytuacja ekonomiczna wskazuje, że dłużnik może w niedługim czasie stać się niewypłacalny. Już na tym etapie możliwa jest restrukturyzacja (art. 6 ust. 1 i 3 Prawa restrukturyzacyjnego). Badamy terminy płatności, dostępne środki, realność uzyskania finansowania, możliwość odzyskania należności oraz obciążenia majątku.

Negocjacje, restrukturyzacja czy upadłość?

Porozumienie z wierzycielami

Negocjacje mogą prowadzić do zmiany harmonogramu spłat, odroczenia płatności, ustalenia zabezpieczeń lub ugody. Takie rozwiązanie wymaga zgody stron objętych porozumieniem. Samo prowadzenie rozmów nie wstrzymuje egzekucji, nie wiąże pozostałych wierzycieli i nie wyłącza obowiązków związanych z niewypłacalnością.

Restrukturyzacja przedsiębiorstwa

Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości przez zawarcie układu z wierzycielami, a w sanacji również przez przeprowadzenie działań naprawczych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli. Układ może przewidywać m.in. raty, odroczenie płatności, zmniejszenie zobowiązań lub ich konwersję na udziały albo akcje. Dopuszczalny sposób restrukturyzacji zależy także od rodzaju wierzytelności (art. 3 i 156 Prawa restrukturyzacyjnego). Warunki spłaty muszą odpowiadać rzeczywistym możliwościom przedsiębiorstwa. Analizujemy źródła finansowania działalności i wykonania układu, koszty postępowania, strukturę wierzycieli oraz ryzyka związane z kluczowymi umowami. Sama redukcja zadłużenia nie rozwiązuje problemu, jeżeli firma nadal nie będzie zdolna pokrywać bieżących wydatków.

Upadłość przedsiębiorcy

Upadłość służy wspólnemu dochodzeniu roszczeń przez wierzycieli niewypłacalnego dłużnika. Zasadniczo wiąże się z objęciem majątku przez syndyka i jego likwidacją na zasadach ustawowych. Możliwa jest sprzedaż przedsiębiorstwa jako całości; upadłość nie zawsze oznacza natychmiastowe zakończenie jego działalności. Podstawy tych rozwiązań określają art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 1, art. 312 i art. 316 Prawa upadłościowego. Pomagamy ustalić obowiązek złożenia wniosku, przygotować dokumentację oraz ocenić skutki dla przedsiębiorcy i osób zarządzających. W odpowiednich sprawach analizujemy również przygotowaną likwidację, tzw. pre-pack, polegającą na sądowym zatwierdzeniu warunków sprzedaży przedsiębiorstwa, jego zorganizowanej części lub składników majątkowych stanowiących znaczną część przedsiębiorstwa (art. 56a i nast. Prawa upadłościowego).

Jednoosobowa działalność i były przedsiębiorca: możliwości oddłużenia

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą może korzystać z restrukturyzacji, a w razie niewypłacalności podlegać upadłości na zasadach właściwych dla przedsiębiorców. Długi związane z jednoosobową działalnością są zobowiązaniami tej osoby. Zakończenie działalności ani wykreślenie jej z CEIDG nie powodują ich wygaśnięcia. W upadłości osoby fizycznej prowadzonej według przepisów ogólnych istnieje możliwość oddłużenia. W terminie 30 dni od obwieszczenia postanowienia o zakończeniu postępowania upadły może złożyć wniosek o ustalenie planu spłaty wierzycieli i umorzenie pozostałych niezaspokojonych zobowiązań. Jeżeli sytuacja osobista wskazuje w oczywisty sposób na trwałą niezdolność do jakichkolwiek spłat, możliwy jest wniosek o umorzenie zobowiązań bez planu spłaty (art. 369 ust. 1 i 1a Prawa upadłościowego).
Jeżeli niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat nie jest trwała, ustawa przewiduje także warunkowe umorzenie zobowiązań bez planu spłaty, z pięcioletnim okresem liczonym od uprawomocnienia się postanowienia, w którym może zostać zgłoszony wniosek o ustalenie planu (art. 369 ust. 2–2h Prawa upadłościowego). Oddłużenie nie jest automatyczne. Doprowadzenie do niewypłacalności lub istotne zwiększenie jej stopnia w sposób celowy, a także wcześniejsze oddłużenie w okresie wskazanym w ustawie mogą prowadzić do oddalenia wniosku, chyba że przemawiają za nim względy słuszności lub humanitarne (art. 369 ust. 3 Prawa upadłościowego). Nie wszystkie zobowiązania podlegają umorzeniu; wyłączenia dotyczą m.in. alimentów i określonych zobowiązań wynikających z orzeczeń karnych (art. 370f ust. 2 Prawa upadłościowego).
Plan spłaty ustala się zasadniczo na okres do 36 miesięcy. Jeżeli upadły doprowadził do niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa, przewidziano okres od 36 do 84 miesięcy. Ustawa określa również reguły skrócenia tego okresu przy odpowiednio wysokim zaspokojeniu wierzycieli oraz zaliczania części czasu postępowania. Sąd uwzględnia możliwości zarobkowe upadłego i konieczne koszty utrzymania jego oraz osób pozostających na jego utrzymaniu (art. 370a ust. 1–5 i 8 Prawa upadłościowego).
Były przedsiębiorca będący osobą fizyczną może korzystać z postępowania przewidzianego dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej, jeżeli nie podlega już upadłości na zasadach ogólnych (art. 491¹ ust. 1 Prawa upadłościowego). Właściwy tryb zależy od jego aktualnego statusu, a nie wyłącznie od gospodarczego lub prywatnego pochodzenia długów. Pomagamy ocenić możliwości dalszego prowadzenia działalności, skutki jej zakończenia oraz dostępną drogę oddłużenia. Zmiana statusu przedsiębiorcy nie usuwa wcześniejszych zaniedbań związanych z wnioskiem o upadłość. Szczegółowe zasady upadłości konsumenckiej przedstawiamy na podstronie o upadłości konsumenckiej w dziale „Osoby prywatne”.

Cztery postępowania restrukturyzacyjne

Prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery postępowania (art. 2). Wybór procedury zależy m.in. od skali sporu o wierzytelności, potrzebnych działań naprawczych i dostępnego finansowania. Sąd odmawia otwarcia postępowania układowego lub sanacyjnego, jeżeli nie uprawdopodobniono zdolności dłużnika do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu (art. 8 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego).
W postępowaniach otwieranych przez sąd przeszkodą jest także pokrzywdzenie wierzycieli wskutek otwarcia postępowania (art. 8 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). W postępowaniu o zatwierdzenie układu nie dochodzi do sądowego otwarcia; kontrola warunków zatwierdzenia układu następuje na zasadach art. 165 tej ustawy. Pomoc adwokata jako pełnomocnika jest odrębna od pełnienia funkcji nadzorcy układu, nadzorcy sądowego, zarządcy lub syndyka. Funkcje te wymagają spełnienia szczególnych warunków ustawowych, w tym wymogów dotyczących licencji doradcy restrukturyzacyjnego. Zakres pomocy kancelarii oraz udział innych specjalistów ustalamy na początku współpracy. Wymogi te określają m.in. art. 24 Prawa restrukturyzacyjnego i art. 157 Prawa upadłościowego.

Postępowanie o zatwierdzenie układu

Pozwala przygotować układ i zebrać głosy wierzycieli przy udziale nadzorcy układu, a następnie wystąpić do sądu o zatwierdzenie przyjętego układu. Nie wymaga wcześniejszego sądowego otwarcia postępowania. Może być prowadzone, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania (art. 3 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego). Ochrona związana z obwieszczeniem wymaga spełnienia warunków opisanych poniżej.

Przyspieszone postępowanie układowe

Jest otwierane przez sąd i umożliwia zawarcie układu po sporządzeniu oraz zatwierdzeniu spisu wierzytelności w uproszczonym trybie. Także tutaj suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nie może przekraczać 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania (art. 3 ust. 3 Prawa restrukturyzacyjnego). Dłużnik co do zasady zachowuje zarząd, podlegający nadzorowi i ustawowym ograniczeniom.

Postępowanie układowe

Może być prowadzone, gdy suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania. Umożliwia zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności, z możliwością zgłaszania sprzeciwów do spisu na zasadach ustawowych (art. 3 ust. 4 oraz art. 91 i nast. Prawa restrukturyzacyjnego).

Postępowanie sanacyjne

Łączy układ z działaniami służącymi poprawie sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa. Może umożliwiać głębsze zmiany dotyczące majątku, zatrudnienia i określonych umów, na warunkach przewidzianych ustawą. Zasadniczo zarząd nad majątkiem obejmuje zarządca; sąd może jednak zezwolić dłużnikowi na wykonywanie zarządu w ustawowo określonym zakresie. Sanacja zapewnia szeroką, lecz nie bezwzględną ochronę przed egzekucją. Zasady zarządu i ochrony przed egzekucją określają w szczególności art. 288 ust. 2–3 i art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego.

Termin na wniosek o upadłość i odpowiedzialność zarządu

Prawo upadłościowe przewiduje obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie 30 dni od powstania podstawy do jej ogłoszenia. W przypadku spółek obowiązek dotyczy osób wskazanych w ustawie, w szczególności członków zarządu mających prawo prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania, również łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 1–2 Prawa upadłościowego).
Podjęcie negocjacji, podpisanie umowy z nadzorcą układu, obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego ani samo złożenie wniosku restrukturyzacyjnego nie są równoznaczne z automatycznym uwolnieniem od odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o upadłość w terminie. Dla przesłanki przewidzianej w art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego znaczenie ma otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu w ustawowym terminie. Oceniamy datę powstania niewypłacalności, obowiązki konkretnej osoby i dokumentację podejmowanych decyzji. Brak prawidłowej reakcji może prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej, odpowiedzialności za zobowiązania spółki lub zakazu prowadzenia działalności i pełnienia określonych funkcji (art. 373 Prawa upadłościowego).
Niezgłoszenie wniosku przez członka zarządu spółki albo likwidatora może również stanowić przestępstwo z art. 586 Kodeksu spółek handlowych. Każda podstawa odpowiedzialności ma własne przesłanki i okoliczności zwalniające. Rozwijamy te zagadnienia na podstronie „Odpowiedzialność członków zarządu”.

Ochrona przed egzekucją i skutki dla umów

Zakres ochrony zależy od rodzaju postępowania, jego etapu, charakteru wierzytelności i majątku, do którego skierowano egzekucję. Nie można zakładać, że każda restrukturyzacja natychmiast zatrzyma wszystkie czynności komornika lub organu egzekucyjnego.
W postępowaniu o zatwierdzenie układu ochronę wiąże się z obwieszczeniem o ustaleniu dnia układowego. Nadzorca układu może go dokonać po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych i wstępnego planu restrukturyzacyjnego (art. 226a ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). Obwieszczenie uruchamia przewidzianą ustawą ochronę przed egzekucją i wypowiadaniem określonych umów, ale również ograniczenia w zarządzaniu majątkiem.
Obwieszczenie jest niedopuszczalne, jeżeli w ostatnich 10 latach dłużnik prowadził postępowanie o zatwierdzenie układu, w którym dokonano takiego obwieszczenia, albo umorzono prowadzone wobec niego postępowanie restrukturyzacyjne. Przy umorzeniu ustawa przewiduje wyjątek dotyczący zgody rady wierzycieli (art. 226a ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego).
Jeżeli w ciągu czterech miesięcy od obwieszczenia dłużnik nie złoży wniosku o zatwierdzenie układu, skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa (art. 226g Prawa restrukturyzacyjnego). Złożenie wniosku w terminie nie gwarantuje bezwarunkowej ochrony. Sąd na wniosek uprawnionej osoby uchyla skutki obwieszczenia, jeżeli prowadzą one do pokrzywdzenia wierzycieli lub ujawniono ustawowe przeszkody dotyczące wcześniejszych postępowań (art. 226f Prawa restrukturyzacyjnego). Nie należy utożsamiać tego okresu z pozostałymi terminami w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Dzień układowy nie może przypadać wcześniej niż cztery miesiące przed złożeniem wniosku ani później niż w dniu poprzedzającym jego złożenie, a przy obwieszczeniu nie może być późniejszy niż dzień obwieszczenia (art. 211 ust. 2–2a).
Odrębnie głos wierzyciela zachowuje ważność, jeżeli wniosek wpłynął do sądu przed upływem czterech miesięcy od oddania głosu (art. 215 Prawa restrukturyzacyjnego).
Sprawdzamy możliwość dalszego korzystania z rachunków, lokalu i przedmiotów leasingu, skutki zajęć oraz zasady regulowania zobowiązań. Ochrona restrukturyzacyjna nie pozwala dowolnie zaprzestać wszystkich płatności. Z drugiej strony wybiórcze spłacanie lub zabezpieczanie wierzycieli, przy niemożności zaspokojenia wszystkich i ze szkodą dla pozostałych, może rodzić odpowiedzialność karną, jeżeli spełnione są przesłanki art. 302 § 1 Kodeksu karnego. Nie oznacza to zakazu każdej bieżącej płatności w okresie kryzysu. Ryzyka te omawiamy szerzej na podstronie „Sprawy karne gospodarcze”.

Pomoc wierzycielom w restrukturyzacji i upadłości kontrahenta

Reprezentujemy wierzycieli przy weryfikacji wierzytelności, ocenie propozycji układowych, głosowaniu oraz korzystaniu z dostępnych środków ochrony prawnej. Badamy wysokość i termin proponowanej spłaty, jakość zabezpieczeń, sytuację pozostałych grup wierzycieli
oraz realność wykonania układu.

Test zaspokojenia i zastrzeżenia wierzyciela

Test zaspokojenia, sporządzany przez nadzorcę albo zarządcę, pozwala ocenić przewidywany poziom spłaty przy realizacji układu i porównać go ze scenariuszem upadłości. Jeżeli upadłości dłużnika nie można ogłosić, właściwym punktem odniesienia jest postępowanie egzekucyjne (art. 10a ust. 2). Prawo restrukturyzacyjne zwalnia z jego sporządzania w postępowaniu wobec mikroprzedsiębiorcy (art. 10a ust. 4). Zwolnienie to nie pozbawia wierzycieli ustawowej ochrony przy zatwierdzaniu układu. W postępowaniu o zatwierdzenie układu nadzorca sporządza wymagane dokumenty co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem zbierania głosów albo przed zwołaniem zgromadzenia wierzycieli. Obejmują one m.in. spisy wierzytelności, plan restrukturyzacyjny, test zaspokojenia — o ile jest wymagany — oraz opinię o możliwości wykonania układu.
Uczestnicy mogą zgłosić do tych dokumentów zastrzeżenia w terminie dwóch tygodni od ich sporządzenia (art. 211b Prawa restrukturyzacyjnego). W pozostałych procedurach zakres dokumentów i tryb działania określają odrębnie art. 261, art. 280 i art. 320 tej ustawy. Dlatego sprawdzamy dokumentację i terminy przed oddaniem głosu.
Wierzyciel może także żądać od nadzorcy układu informacji o sytuacji majątkowej dłużnika i możliwości wykonania układu, potrzebnych do podjęcia racjonalnej decyzji o głosowaniu (art. 216 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). Terminu na zastrzeżenia do dokumentów nie należy liczyć automatycznie od dnia ich przeczytania ani od daty otrzymania zawiadomienia o głosowaniu. Wierzyciel, który głosował przeciw układowi, może zgłosić zastrzeżenia, że układ stawia go w gorszej sytuacji niż właściwy ustawowy scenariusz porównawczy: upadłość, w określonych przypadkach egzekucja albo zakończenie restrukturyzacji bez przyjęcia układu. Jeżeli zarzut jest uzasadniony, sąd odmawia zatwierdzenia układu (art. 165 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego). Sam głos przeciw nie zastępuje zgłoszenia zastrzeżeń.

Hipoteka i zastaw w układzie

Hipoteka lub zastaw na majątku dłużnika nie wyłączają same przez się wierzytelności z układu. W sprawach objętych nowymi przepisami wierzytelności zabezpieczone rzeczowo są co do zasady objęte układem bez indywidualnej zgody wierzyciela, także w części pokrytej zabezpieczeniem. Nadal obowiązują reguły dotyczące zakresu układu, daty powstania wierzytelności i wyłączeń ustawowych (art. 150–151 Prawa restrukturyzacyjnego).
Dla wierzycieli zabezpieczonych ustawa przewiduje odrębną grupę oraz ochronę stopnia i sposobu zaspokojenia. Propozycje nie mogą zapewniać stopnia zaspokojenia mniej korzystnego niż w upadłości ani innego sposobu zaspokojenia niż przewidziany w umowie ustanawiającej zabezpieczenie, chyba że wierzyciel wyrazi zgodę. Gdy upadłości dłużnika nie można ogłosić, porównanie następuje na zasadach określonych dla egzekucji (art. 161 ust. 1a i art. 161a Prawa restrukturyzacyjnego). Przy wyborze właściwych przepisów znaczenie ma nie tylko data złożenia wniosku.
Ustalenie dnia układowego przed 23 sierpnia 2025 r. również prowadzi do stosowania przepisów dotychczasowych na podstawie art. 4 nowelizacji z 25 lipca 2025 r. Przed oceną zabezpieczenia ustalamy zatem, któremu reżimowi prawnemu podlega konkretna sprawa. Reguła przejściowa ma znaczenie również dla innych zmian wprowadzonych tą nowelizacją, nie tylko dla zabezpieczeń.

Zgłoszenie wierzytelności w upadłości

Po ogłoszeniu upadłości sprawdzamy, czy wierzytelność wymaga zgłoszenia. Niektóre wierzytelności, m.in. zabezpieczone rzeczowo w przypadkach określonych w art. 236 Prawa upadłościowego oraz należności ze stosunku pracy wskazane w art. 237, podlegają uwzględnieniu z urzędu. Także wtedy warto zweryfikować ich wysokość i prawidłowe ujęcie na liście.
Sąd wzywa wierzycieli do zgłoszenia wierzytelności w terminie 30 dni od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (art. 51 ust. 1 pkt 4 Prawa upadłościowego). Zgłoszenie składa się co do zasady syndykowi przez system teleinformatyczny (art. 236 ust. 1; z uwzględnieniem ustawowych wyjątków). Spóźnienie nie powoduje samo przez się wygaśnięcia wierzytelności, ale może oznaczać dodatkowe koszty i niekorzystne skutki dla udziału w podziale środków (art. 235 ust. 1 i art. 252 ust. 2 Prawa upadłościowego). Nie należy czekać na indywidualny kontakt syndyka.