Po wypadku lub zniszczeniu mienia trzeba ustalić, kto odpowiada za szkodę, jakich świadczeń można żądać i czym wykazać ich wysokość. Odmowa ubezpieczyciela nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń, a samo otrzymanie częściowej wypłaty nie oznacza rezygnacji z dopłaty.

Adwokaci Kancelarii Adwokackiej Michał Ciupa i Partnerzy w Katowicach pomagają osobom prywatnym dochodzić odszkodowania, zadośćuczynienia i renty oraz prowadzić spory z ubezpieczycielami. Przygotowujemy zgłoszenia roszczeń, reklamacje i pozwy, reprezentujemy klientów w negocjacjach oraz przed sądem.

Pomagamy mieszkańcom Katowic i województwa śląskiego, a także osobom mieszkającym za granicą, których sprawa wymaga prowadzenia w Polsce. Sposób konsultacji i przekazywania dokumentów uzgadniamy stosownie do potrzeb sprawy.

Kiedy warto skonsultować sprawę odszkodowawczą

Pomoc prawna może być potrzebna, gdy:

• po wypadku ponosisz wydatki na leczenie, rehabilitację lub opiekę i chcesz ustalić, od kogo można żądać ich pokrycia;
• uraz utrudnia pracę, zmniejsza dochody albo powoduje stałą potrzebę pomocy innych osób;
• śmierć osoby bliskiej spowodowała krzywdę lub pogorszenie sytuacji życiowej rodziny;
• ubezpieczyciel odmówił wypłaty, zakwestionował związek szkody ze zdarzeniem lub przyjął zbyt niski koszt jej usunięcia;
• wycena samochodu, mieszkania albo uszkodzonych rzeczy budzi zastrzeżenia;
• otrzymujesz propozycję ugody i chcesz poznać jej wpływ na dalsze roszczenia;
• sprawa trwa, a potrzebujesz środków na leczenie lub utrzymanie.

Jeżeli otrzymujesz pismo z sądu, propozycję ugody albo obawiasz się przedawnienia, podaj przy pierwszym kontakcie datę zdarzenia oraz daty zgłoszenia szkody i doręczenia pism. Zachowaj korespondencję wraz z pouczeniami i potwierdzeniami doręczeń. Możliwość podjęcia pilnych czynności potwierdzamy po ustaleniu podstawowych informacji o sprawie.

Rodzaje roszczeń odszkodowawczych

Rodzaj świadczenia zależy od skutków zdarzenia i podstawy odpowiedzialności. Jedno zdarzenie może uzasadniać kilka odrębnych roszczeń. Każde wymaga własnego uzasadnienia i odpowiednich dowodów.

Roszczenie o naprawienie szkody objętej ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej (OC) można skierować bezpośrednio do ubezpieczyciela, w granicach udzielonej ochrony. Nie trzeba najpierw uzyskać wyroku przeciwko sprawcy. Podczas konsultacji ustalamy właściwego adresata żądania, możliwe świadczenia oraz znaczenie dotychczasowych wypłat. Podstawę bezpośredniego żądania wobec ubezpieczyciela przewiduje art. 822 § 4 Kodeksu cywilnego.

Odszkodowanie po wypadku i uszkodzeniu ciała

Po wypadku komunikacyjnym lub innym zdarzeniu powodującym uraz można dochodzić naprawienia szkody od podmiotu, który ponosi za nią odpowiedzialność. Sam fakt doznania urazu nie przesądza jednak o odpowiedzialności konkretnej osoby. Ustalamy przebieg zdarzenia, podstawę odpowiedzialności oraz związek między zdarzeniem a następstwami zdrowotnymi.

Przy upadku na chodniku, w sklepie lub innym obiekcie znaczenie mają przyczyna upadku i stan miejsca. Ustalamy obowiązki właściciela, zarządcy lub wykonawcy odpowiedzialnego za utrzymanie obiektu. Pomagamy zabezpieczyć dowody zaniedbań, w tym zdjęcia, nagrania i dane świadków.

Przy wypadku przy pracy świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) nie wykluczają roszczeń cywilnych wobec pracodawcy. Trzeba jednak odrębnie wykazać podstawę jego odpowiedzialności i zakres szkody oraz uwzględnić charakter już otrzymanych świadczeń. Samo uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy nie przesądza odpowiedzialności cywilnej.

Jeżeli stan zdrowia na to pozwala, niezwłocznie poinformuj przełożonego o wypadku przy pracy. Zapoznaj się z protokołem powypadkowym i zgłoś zastrzeżenia przed jego zatwierdzeniem. Zatwierdzenie protokołu nie wyklucza późniejszego żądania jego sprostowania przed sądem pracy (§ 2 i § 11 rozporządzenia w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy; art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego).

Krzywda i wpływ urazu na codzienne życie

O wysokości zadośćuczynienia decyduje rozmiar krzywdy, a nie sztywny taryfikator. Znaczenie mają przebieg leczenia, nasilenie dolegliwości, rokowania, utrata samodzielności oraz wpływ urazu na życie rodzinne, zawodowe i wcześniejszą aktywność. Pomagamy opisać te następstwa i wskazać dowody, które je potwierdzają (art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego).

Procent uszczerbku na zdrowiu może pomagać w ocenie zadośćuczynienia, ale nie stanowi uniwersalnego przelicznika kwoty za ból i cierpienie. Świadczenie z własnej polisy następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) może natomiast zależeć od tabeli uszczerbków i sposobu obliczenia określonego w umowie.

Zadośćuczynienie dla bliskich po ciężkim urazie poszkodowanego

Najbliżsi członkowie rodziny mogą mieć własne roszczenie także wtedy, gdy poszkodowany żyje. Dotyczy to ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, które uniemożliwiają nawiązanie albo kontynuowanie więzi rodzinnej. Sama zmiana relacji lub potrzeba opieki nie wystarcza. Oceniamy następstwa urazu, dokumentację medyczną i rzeczywiste więzi rodzinne (art. 446² Kodeksu cywilnego).

Sprawy dotyczące szkód związanych z leczeniem oraz naruszenia praw pacjenta opisujemy odrębnie w części „Pacjenci i ich bliscy” w dziale „Sektor zdrowia”.

Roszczenia po śmierci osoby bliskiej

Po śmierci osoby bliskiej najbliżsi członkowie rodziny mogą dochodzić zadośćuczynienia za krzywdę, a przy znacznym pogorszeniu sytuacji życiowej również stosownego odszkodowania. Renta może przysługiwać osobom, wobec których zmarły miał ustawowy obowiązek alimentacyjny, a pod dodatkowymi warunkami także innym osobom bliskim, którym stale i dobrowolnie dostarczał środków utrzymania. Zwrotu kosztów leczenia i pogrzebu może żądać osoba, która je poniosła. Poszczególne roszczenia reguluje art. 446 § 1–4 Kodeksu cywilnego.

Warunkiem jest ustalenie odpowiedzialności za zdarzenie prowadzące do śmierci. Każde roszczenie ma odrębne przesłanki i wymaga osobnego uzasadnienia. Analizujemy rzeczywiste relacje rodzinne, rolę zmarłego w utrzymaniu i organizacji życia rodziny oraz następstwa jego śmierci. Wskazujemy dowody istotne dla sytuacji konkretnej osoby.

Szkody w samochodzie i zaniżone odszkodowanie z OC lub AC

Zaniżenie odszkodowania za samochód może wynikać z przyjęcia niewłaściwego zakresu naprawy, cen części, stawek robocizny lub wartości pojazdu. Sprawdzamy kosztorys i potrącenia. Rabaty uzgodnione przez ubezpieczyciela z dostawcami nie uzasadniają automatycznego obniżenia odszkodowania: znaczenie mają ich rzeczywista dostępność oraz uzasadniony interes poszkodowanego.

Przy rozliczeniu podatku od towarów i usług (VAT) uwzględniamy prawo poszkodowanego do jego odliczenia oraz sposób naprawy i rozliczenia szkody. Jeżeli pojazd został już naprawiony za cenę nieobejmującą VAT, nie można zakładać, że do tej ceny należy doliczyć podatek w odszkodowaniu.

Przy szkodzie całkowitej w OC sprawcy oceniamy, czy naprawa jest niemożliwa lub ekonomicznie nieuzasadniona. Gdy uzasadniony koszt naprawy przekracza wartość pojazdu sprzed szkody, rozliczenie co do zasady opiera się na różnicy między tą wartością a wartością pozostałości. Sprawdzamy obie wyceny, ponieważ zawyżenie wartości pozostałości może obniżyć wypłatę (art. 361 i 363 Kodeksu cywilnego).

Jeżeli samochód został naprawiony lub sprzedany, potrzebne są także dokumenty tych czynności. Na dzień 13 września 2026 r. sposób ustalenia odszkodowania w takich sytuacjach pozostaje przedmiotem rozbieżności w orzecznictwie. Oceniamy podstawy wyliczenia i dostępne dowody stosownie do okoliczności sprawy.

Odrębnie oceniamy koszty pojazdu zastępczego, holowania i przechowania oraz możliwość dochodzenia utraty wartości handlowej pojazdu. Przy najmie znaczenie mają rzeczywista potrzeba korzystania z samochodu, uzasadniony okres, stawka i warunki oferty przedstawionej przez ubezpieczyciela. Zwrot nie obejmuje automatycznie każdego poniesionego wydatku.

Odszkodowanie z obowiązkowego OC sprawcy i świadczenie z własnego autocasco (AC) ustala się według różnych zasad. W AC sprawdzamy umowę, wariant ochrony, sposób wyceny, udział własny i definicję szkody całkowitej. Próg szkody całkowitej określony w AC nie wyznacza zasad rozliczenia szkody z OC sprawcy. Przy rozliczeniu OC punktem odniesienia są art. 361–363 Kodeksu cywilnego, a przy AC również treść zawartej umowy.

Zalanie, pożar i szkody objęte własną polisą

Pomagamy w sporach o wypłatę za uszkodzenie mieszkania, domu i wyposażenia, między innymi wskutek zalania lub pożaru. Ustalamy przyczynę szkody, zakres uszkodzeń i dokumenty potwierdzające koszty przywrócenia mienia do właściwego stanu.

Roszczenie może dotyczyć odpowiedzialności sprawcy i jego ubezpieczyciela OC albo ochrony z własnej polisy poszkodowanego. Jeżeli przyczyną zalania jest awaria części wspólnych budynku, badamy obowiązki wspólnoty, spółdzielni lub zarządcy; samo miejsce awarii nie przesądza, kto odpowiada. Przydatne są protokół szkody i ustalenia dotyczące przyczyny wycieku.

Przy własnym ubezpieczeniu analizujemy ogólne warunki ubezpieczenia (OWU), sumę ubezpieczenia, limity świadczeń i podstawy potrąceń. Weryfikujemy również zarzuty dotyczące zabezpieczenia mienia, zgłoszenia zdarzenia lub wyłączenia określonego ryzyka.

Samo powołanie się przez ubezpieczyciela na wyłączenie odpowiedzialności nie przesądza o zasadności odmowy. Sprawdzamy, czy dane postanowienie wiąże klienta, jak należy je rozumieć oraz czy ustalone okoliczności pozwalają je zastosować. W umowach konsumenckich znaczenie ma także kontrola niedozwolonych postanowień umownych z art. 385¹ Kodeksu cywilnego.

Oceniamy także odmowy świadczeń z ubezpieczeń następstw nieszczęśliwych wypadków i ubezpieczeń na życie. Sprawdzamy definicję zdarzenia objętego ochroną, okres ubezpieczenia, dokumentację wymaganą do wypłaty oraz argumenty, na które powołuje się zakład ubezpieczeń.

Pomoc w razie odmowy wypłaty lub zaniżenia świadczenia

Odmowa wypłaty lub określenie stanowiska ubezpieczyciela jako ostatecznego nie wykluczają dochodzenia roszczenia przed sądem. Najpierw ustalamy, czy spór dotyczy odpowiedzialności za zdarzenie, zakresu ochrony, związku przyczynowego czy wysokości świadczenia. Porównujemy uzasadnienie odmowy lub wyceny z dokumentami oraz warunkami ubezpieczenia i wskazujemy brakujące dowody.

Przy obowiązkowym OC komunikacyjnym odmowa wypłaty lub uwzględnienie tylko części zgłoszonego żądania wymagają pisemnego uzasadnienia z podaniem okoliczności i podstawy prawnej oraz pouczeniem o drodze sądowej (art. 14 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych).

Przygotowujemy żądanie wypłaty lub dopłaty, wyliczenie kwoty i uzasadnienie poszczególnych roszczeń. Jeżeli ubezpieczyciel zarzuca przyczynienie poszkodowanego, sprawdzamy, czy jego zachowanie wpłynęło na powstanie lub zwiększenie szkody oraz czy uzasadnia przyjęte zmniejszenie świadczenia. Samo wskazanie nieprawidłowego zachowania nie wystarcza do dowolnego obniżenia wypłaty. Zasady zmniejszenia odszkodowania z powodu przyczynienia określa art. 362 Kodeksu cywilnego.

Omawiamy możliwe dalsze działania oraz ich koszty. Ocena obejmuje również słabsze punkty sprawy, spodziewane zarzuty i to, czy dodatkowa opinia lub postępowanie sądowe są uzasadnione przy wartości sporu.

Reklamacja do ubezpieczyciela i Rzecznik Finansowy

Osoba prywatna może reklamować zarówno odmowę z własnej polisy, jak i rozliczenie szkody z OC sprawcy. Reklamacja powinna wskazywać kwestionowane ustalenia, konkretne żądanie i dowody. Pomagamy przygotować uzasadnienie odnoszące się do przyczyn odmowy lub błędów wyceny. Złożenie reklamacji nie jest ogólnym warunkiem wniesienia pozwu przeciwko ubezpieczycielowi.

Ubezpieczyciel powinien odpowiedzieć na reklamację klienta bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu 30 dni od jej otrzymania. W szczególnie skomplikowanej sprawie termin może wynieść do 60 dni. Wymaga to przekazania przyczyny opóźnienia, okoliczności wymagających ustalenia i przewidywanego terminu odpowiedzi. Dla zachowania terminu wystarcza wysłanie odpowiedzi przed jego upływem (art. 6–7 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego).

Po bezskutecznym upływie właściwego terminu reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta (art. 8 tej ustawy). Nie oznacza to jednak bezwarunkowej wygranej w sądzie. Ubezpieczyciel może nadal kwestionować żądanie, lecz to on powinien wykazać, że roszczenie nie przysługuje albo przysługuje w niższej wysokości. Zachowaj reklamację i dowód jej doręczenia.

Po wyczerpaniu postępowania reklamacyjnego oceniamy możliwość wystąpienia do Rzecznika Finansowego o interwencję albo o przeprowadzenie postępowania polubownego. Interwencja służy zbadaniu stanowiska ubezpieczyciela i przedstawieniu argumentów w sprawie; nie zastępuje wyroku. Postępowanie polubowne służy rozwiązaniu sporu. Udział ubezpieczyciela jest w nim obowiązkowy, ale zawarcie ugody wymaga zgody stron. Podstawa: art. 17 i 35–37 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego.

Terminy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela

Termin odpowiedzi na reklamację jest odrębny od terminu wypłaty świadczenia. Przy ustalaniu opóźnienia sprawdzamy rodzaj ubezpieczenia, datę zgłoszenia i przebieg wyjaśniania sprawy.

Przy obowiązkowym OC komunikacyjnym zasadniczy termin wynosi 30 dni od zgłoszenia szkody. Jeśli koniecznych okoliczności nie można wyjaśnić w tym czasie, wypłata powinna nastąpić w ciągu 14 dni od chwili, gdy wyjaśnienie stało się możliwe przy należytej staranności. Co do zasady obowiązuje granica 90 dni od zgłoszenia; ustawa przewiduje wyjątek, gdy ustalenie odpowiedzialności lub wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. Podstawa: art. 14 ust. 1–2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

W ubezpieczeniach podlegających art. 817 Kodeksu cywilnego zasadą jest 30 dni od otrzymania zawiadomienia o wypadku. Jeżeli wyjaśnienie koniecznych okoliczności jest w tym terminie niemożliwe, wypłata powinna nastąpić w ciągu 14 dni od chwili, gdy ich wyjaśnienie przy należytej staranności stało się możliwe. Nie ma tu ogólnej granicy 90 dni. Umowa może przewidywać rozwiązania korzystniejsze dla uprawnionego.

W obu opisanych przypadkach część bezsporna powinna zostać wypłacona w podstawowym terminie. Analizujemy, czy doszło do opóźnienia i od jakiej kwoty oraz daty można żądać odsetek. Odsetki za opóźnienie reguluje art. 481 Kodeksu cywilnego.

Ocena ugody z ubezpieczycielem przed jej przyjęciem

Ugoda może skrócić spór i zapewnić uzgodnioną wypłatę. Jej ocena wymaga jednak porównania proponowanej kwoty z zakresem roszczeń, z których klient ma zrezygnować.

Sprawdzamy w szczególności:

• jakie świadczenia i następstwa zdarzenia obejmuje porozumienie;
• czy kwota stanowi dopłatę do już otrzymanych pieniędzy, czy łączne rozliczenie;
• czy postanowienia dotyczą przyszłych kosztów leczenia, renty lub dalszych następstw urazu;
• jak uregulowano odsetki, koszty i termin zapłaty;
• czy zrzeczenie się roszczeń ma zakres odpowiadający ustępstwom ubezpieczyciela.

Jeśli leczenie trwa, oceniamy znaczenie niepewnych rokowań dla proponowanego rozliczenia. Wyjaśniamy skutki ugody przed jej przyjęciem. Późniejsza zmiana oceny opłacalności porozumienia nie daje sama w sobie podstaw do uchylenia się od jego skutków. Zasady ugody i uchylenia się od jej skutków określają art. 917–918 Kodeksu cywilnego.

Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych

Nie ma jednego terminu właściwego dla wszystkich szkód i polis. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się zasadniczo po trzech latach. Przy roszczeniu poszkodowanego z OC termin zależy natomiast od zasad przedawnienia odpowiedzialności za daną szkodę. Wynika to z art. 819 § 1 i 3 Kodeksu cywilnego.

Przy szkodzie wyrządzonej czynem niedozwolonym zasadą jest termin trzech lat od uzyskania, lub możności uzyskania przy należytej staranności, wiedzy o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Zasadnicza granica dziesięciu lat od zdarzenia dotyczy szkód w mieniu (art. 442¹ § 1 Kodeksu cywilnego).

Przy szkodzie na osobie sam upływ dziesięciu lat od wypadku nie zamyka drogi do dochodzenia roszczenia. Przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż trzy lata od rzeczywistego dowiedzenia się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej. Roszczenia małoletniego o naprawienie szkody na osobie nie mogą przedawnić się wcześniej niż dwa lata po uzyskaniu pełnoletności (art. 442¹ § 3– 4 Kodeksu cywilnego).

Jeżeli szkoda wynika ze zbrodni lub występku, ustawa przewiduje termin dwudziestu lat od popełnienia przestępstwa. Przy szkodzie na osobie trzeba nadal uwzględnić wskazane wyżej reguły ochronne (art. 442¹ § 2–4 Kodeksu cywilnego).

Zgłoszenie ubezpieczycielowi roszczenia albo zdarzenia objętego ochroną przerywa bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie ubezpieczeniowe. Termin rozpoczyna się na nowo od dnia otrzymania na piśmie oświadczenia ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia. Nie należy zakładać, że każde kolejne odwołanie lub ponowienie żądania wywołuje taki sam skutek. Podstawa: art. 819 § 4 Kodeksu cywilnego.

Zgłoszenie szkody ubezpieczycielowi nie przerywa biegu przedawnienia wobec samego sprawcy. Inny skutek mają mediacja prowadzona na podstawie umowy i postępowanie pojednawcze: dla objętych nimi roszczeń bieg terminu ulega zawieszeniu na czas ich trwania, a po zakończeniu biegnie dalej, nie od początku (art. 121 pkt 5–6 Kodeksu cywilnego).

Datę przedawnienia ustalamy na podstawie historii zdarzenia i zgłoszeń, treści otrzymanych odpowiedzi oraz zasad obliczania końca terminu. Oddzielnie sprawdzamy roszczenia wobec ubezpieczyciela i innych podmiotów odpowiedzialnych za szkodę. Samo prowadzenie korespondencji lub oczekiwanie na wynik interwencji nie powinno zastępować czynności potrzebnych do ochrony roszczenia.

Przebieg sprawy o odszkodowanie

Ocena roszczeń i potrzebnych dowodów

Podczas konsultacji analizujemy zdarzenie, jego skutki, dotychczasowe wypłaty i korespondencję. Określamy możliwe żądania, braki w dokumentacji oraz czynności pilne. Ustalamy zakres dalszej pomocy i sposób wynagradzania kancelarii.

Zgłoszenie, reklamacja i negocjacje

Przygotowujemy pisma oraz zestawienia kosztów i strat. Reagujemy na argumenty ubezpieczyciela, analizujemy propozycje ugodowe i przedstawiamy klientowi ich konsekwencje. Decyzję o przyjęciu porozumienia podejmuje klient po omówieniu jego treści. Jeżeli mediacja odpowiada potrzebom sprawy, pomagamy przygotować się do rozmów i reprezentujemy klienta wobec drugiej strony; mediator pozostaje bezstronny.

Postępowanie sądowe i zabezpieczenie roszczeń

Jeżeli potrzebny jest proces, przygotowujemy pozew, wnioski dowodowe i stanowiska wobec opinii biegłych oraz reprezentujemy klienta przed sądem. Omawiamy przewidywane koszty i okoliczności mogące wpływać na czas postępowania.

Przy roszczeniu o rentę lub koszty leczenia można ubiegać się o zabezpieczenie w postaci płatności jeszcze przed zakończeniem procesu. Trzeba uprawdopodobnić roszczenie i uzasadnić żądaną kwotę. Nie jest wymagane odrębne uprawdopodobnienie interesu prawnego (art. 753¹ § 1 pkt 1 i § 3 Kodeksu postępowania cywilnego). Pomagamy przygotować wniosek oraz dokumenty dotyczące leczenia, opieki i utrzymania.

Szczególne zasady miesięcznego zabezpieczenia renty dotyczą szkód wynikających z określonych przestępstw w ruchu lądowym. Nie obejmują automatycznie każdego wypadku. Ustawa określa granice świadczenia i nakazuje uwzględnić dochód sprzed zdarzenia oraz inne świadczenia rentowe (art. 753³ Kodeksu postępowania cywilnego).

Dokumenty do konsultacji w sprawie odszkodowawczej

Zakres dokumentów zależy od rodzaju szkody. Na konsultację przygotuj w miarę możliwości:

• opis zdarzenia z datą, miejscem, danymi uczestników i świadków, zdjęcia, nagrania oraz dokumentację Policji lub innych służb; przy wypadku przy pracy także protokół powypadkowy i decyzje ZUS;
• polisę, warunki i aneksy właściwe dla danej umowy, zgłoszenie szkody, numer sprawy oraz całą korespondencję z ubezpieczycielem, wraz z datami zgłoszeń i doręczeń;
• przy szkodzie na osobie: dokumentację leczenia, zalecenia, rachunki, zestawienie opieki udzielanej przez inne osoby i opis ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu;
• przy roszczeniach związanych z zarobkami i rentą: dokumenty dotyczące dochodów przed zdarzeniem i po nim, niezdolności do pracy oraz otrzymanych świadczeń;
• przy szkodzie w mieniu: kosztorysy, wyceny, zdjęcia uszkodzeń, faktury i dokumenty naprawy lub sprzedaży rzeczy, a także umowy i rachunki za najem samochodu oraz inne wydatki;
• propozycje ugód, zawarte porozumienia, umowy dotyczące dochodzenia lub przeniesienia roszczeń, potwierdzenia wypłat i pisma z toczących się postępowań.

W sprawie po śmierci osoby bliskiej potrzebne mogą być również dokumenty dotyczące kosztów pogrzebu, utrzymania rodziny i sytuacji życiowej uprawnionych. Jeżeli dokumentacja jest niepełna, wskażemy, jakie materiały warto pozyskać i do czego będą potrzebne.

Jeżeli zawarto umowę przeniesienia roszczeń, potrzebna jest jej pełna treść. Roszczenia przewidziane w art. 444–448 Kodeksu cywilnego można zbyć tylko wtedy, gdy są już wymagalne i zostały uznane na piśmie albo przyznane prawomocnym orzeczeniem (art. 449 tego kodeksu).

Jeżeli stan miejsca lub uszkodzonych rzeczy może się zmienić, możliwie wcześnie zachowaj zdjęcia i wystąp o zabezpieczenie dostępnych nagrań. Dokumentowanie szkody nie powinno opóźniać działań koniecznych dla bezpieczeństwa ani zapobiegania jej zwiększeniu.

Koszty pomocy prawnej i prowadzenia sprawy

Pierwszy kontakt służy ustaleniu rodzaju sprawy, możliwości jej przyjęcia i sposobu dalszej współpracy. Konsultacja prawna obejmująca analizę sytuacji lub dokumentów jest odpłatna. Jej zakres i cenę uzgadniamy przed rozpoczęciem analizy.

Wynagrodzenie za dalsze prowadzenie sprawy zależy od zakresu pomocy, liczby i rodzaju roszczeń, dokumentacji oraz etapu postępowania. Oddzielnie omawiamy opłaty sądowe, zaliczki na opinie biegłych i inne wydatki. Wynagrodzenie adwokata nie może zależeć wyłącznie od wyniku sprawy; dopuszczalne jest dodatkowe honorarium za wynik pozytywny (§ 50 ust. 3 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu). Konkretny sposób rozliczenia określa umowa.

Opłata od pozwu o zapłatę przeciwko ubezpieczycielowi zależy od wartości przedmiotu sporu. Do 20 000 zł obowiązują ustawowe stawki od 30 do 1000 zł, a powyżej tej wartości zasadniczo 5%, nie więcej niż 100 000 zł (art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Przed wniesieniem pozwu ustalamy właściwą opłatę, możliwe obniżenia i podstawy zwolnienia od kosztów ze względu na sytuację materialną.

Wyjaśniamy zasady rozliczenia kosztów procesu i ryzyko ich poniesienia w razie niekorzystnego rozstrzygnięcia. Przy częściowej wygranej koszty mogą zostać odpowiednio rozdzielone (art. 98–100 Kodeksu postępowania cywilnego). Zasądzony zwrot kosztów zastępstwa procesowego może nie pokryć całego wynagrodzenia uzgodnionego z kancelarią.

Najczęstsze pytania o odszkodowania i ubezpieczenia

Czy po przyjęciu częściowej wypłaty można żądać dopłaty?

Tak, samo otrzymanie częściowej wypłaty nie oznacza rezygnacji z pozostałych roszczeń. Trzeba jednak sprawdzić, czy wypłacie towarzyszyła ugoda lub inne wiążące uzgodnienie. Znaczenie ma także treść propozycji przyjętej przez telefon lub elektronicznie, ponieważ brak podpisu na papierze nie przesądza o niezawarciu ugody.

Czy można zgłosić roszczenie, kiedy leczenie jeszcze trwa?

Tak. Można zgłosić zdarzenie i udokumentowane roszczenia przed zakończeniem leczenia, a następnie uzupełniać informacje o dalszych następstwach urazu. Ustalamy, które żądania można już uzasadnić i jakie dane będą potrzebne do oceny przyszłych kosztów lub renty.

Co jeśli sprawca wypadku nie miał OC albo nie został ustalony?

W przypadkach określonych ustawą świadczenie wypłaca Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG). Przy nieustalonym sprawcy ochrona obejmuje szkody na osobie. Pokrycie szkody w mieniu wymaga natomiast, aby u uczestnika tego samego zdarzenia nastąpiła śmierć albo naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający dłużej niż 14 dni. Przy szkodzie w pojeździe świadczenie podlega wtedy pomniejszeniu o równowartość 300 euro. Samo uszkodzenie zaparkowanego samochodu przez nieznany pojazd nie wystarcza (art. 98 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych).

Przy znanym sprawcy bez OC ochrona może obejmować szkody na osobie i w mieniu. Jeżeli szkoda w mieniu została pokryta z własnej dobrowolnej polisy, UFG wyrównuje ją w niezaspokojonej części, z uwzględnieniem utraconych zniżek. Sprawdzamy ustawowe przesłanki i ograniczenia. Roszczenie zgłasza się za pośrednictwem zakładu prowadzącego obowiązkowe OC komunikacyjne (art. 98, 106 i 108 tej ustawy).

Czy trzeba czekać na zakończenie sprawy karnej?

Nie zawsze trzeba czekać. Roszczenia można zgłosić w trakcie postępowania karnego, a sam fakt jego prowadzenia nie uzasadnia automatycznego wstrzymania wypłaty. Znaczenie ma to, czy bez jego wyniku można ustalić odpowiedzialność i wysokość świadczenia. Uwzględniamy także roszczenia już osądzone i kwoty otrzymane od sprawcy, aby prawidłowo określić dalsze żądania. Zasady udziału w sprawie karnej opisujemy na podstronie „Obrona karna i pomoc pokrzywdzonym”.

Czy po latach można żądać odszkodowania za dalsze skutki wypadku?

Tak, jeżeli dalsze następstwa uzasadniają roszczenie, które nie zostało już objęte rozstrzygnięciem lub ugodą i nie uległo przedawnieniu. Ważne jest ustalenie, kiedy ujawniła się szkoda i jaki był zakres wcześniejszego rozliczenia. Sama późniejsza data wydatku nie rozstrzyga o istnieniu nowego roszczenia.

Czy warto zamówić prywatną opinię rzeczoznawcy?

Opinia jest przydatna, gdy pozwoli wyjaśnić konkretny błąd wyceny lub ustalić zakres szkody. Nie trzeba zlecać jej w każdej sprawie. Przed poniesieniem kosztu warto ocenić dokumenty już zgromadzone, zakres potrzebnej opinii i wartość sporu. Osobno sprawdzamy możliwość żądania zwrotu uzasadnionego wydatku na jej sporządzenie.

Czy świadczenie z NNW wyklucza roszczenie z OC sprawcy?

Co do zasady nie. Świadczenie z NNW, ustalone jako umówiona suma z tytułu określonego następstwa wypadku, może przysługiwać obok odszkodowania i zadośćuczynienia z OC sprawcy. Trzeba odróżnić je od zwrotu konkretnych wydatków, na przykład kosztów leczenia, aby nie dochodzić dwukrotnie naprawienia tej samej szkody majątkowej. Sprawdzamy zakres obu polis i charakter otrzymanej wypłaty.

Czy pozew przeciwko ubezpieczycielowi trzeba złożyć w mieście jego siedziby?

Nie. W sprawie o odszkodowanie z OC posiadaczy pojazdów mechanicznych pozew wnosi się do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania poszkodowanego albo miejsca zdarzenia. Dopiero gdy tych podstaw brakuje, stosuje się właściwość ogólną. Wynika to z art. 34a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Przy innych polisach i sprawach z elementem zagranicznym właściwy sąd ustalamy według odpowiednich odrębnych przepisów.

Ile może potrwać spór o odszkodowanie?

Nie ma jednego terminu zakończenia sporu. Ustawowe terminy wypłaty świadczenia nie określają długości procesu sądowego. Na czas sprawy wpływają zakres sporu, kompletność dokumentów, potrzeba opinii biegłych, rozwój następstw urazu i możliwość zawarcia ugody. Po analizie materiałów wyjaśniamy, które okoliczności mogą wydłużyć daną sprawę i jakie działania można podjąć wcześniej.

Co zmienia udział pojazdu zarejestrowanego za granicą?

Trzeba ustalić kraj zdarzenia, kraj rejestracji pojazdu i jego ubezpieczyciela. Przy szkodzie w Polsce znaczenie może mieć korespondent zagranicznego ubezpieczyciela lub Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Przy zdarzeniu za granicą odrębnej oceny wymagają prawo właściwe, sąd i możliwość zgłoszenia roszczenia przez reprezentanta do spraw roszczeń. Samo zamieszkanie poszkodowanego w Polsce nie oznacza stosowania polskich zasad odszkodowania.

Podstawy prawne i aktualność informacji

Stan prawny i weryfikacja informacji: 13 września 2026 r. Ocena konkretnego roszczenia wymaga uwzględnienia okoliczności zdarzenia, właściwych warunków ubezpieczenia i dokumentacji sprawy.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 795, ze zmianami), w szczególności art. 118, 121, 361–363, 385¹, 415, 435–436, 442¹, 444–446², 449, 481, 805, 817–819, 822, 907 i 917–918. 
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 783, ze zmianami), w szczególności art. 14, 19, 34a, 78–83, 98, 106, 108 i 123.
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 823), w szczególności art. 2–10, 17 i 35–37. 
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 468, ze zmianami), w szczególności art. 98–100, 189, 730¹, 753¹ i 753³. 
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1228, ze zmianami), w szczególności art. 13 i 102. 
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 105, poz. 870), w szczególności § 2 i § 11. 
Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeks Etyki Adwokackiej), § 50.