Niezwrócona pożyczka, niewykonany remont, zatrzymana zaliczka albo odmowa uznania reklamacji wymagają ustalenia, jakie obowiązki wynikały z umowy i czego można żądać. Adwokaci Kancelarii Adwokackiej Michał Ciupa i Partnerzy w Katowicach pomagają osobom prywatnym dochodzić zapłaty, odzyskiwać wpłacone środki i rozwiązywać spory dotyczące umów.
Reprezentujemy również osoby, od których żąda się zapłaty mimo sporu o zakres prac, wysokość wynagrodzenia lub sposób wykonania zobowiązania. Analizujemy dokumenty i dowody, przygotowujemy wezwania, reklamacje, porozumienia i pisma procesowe. Doradzamy także przed podpisaniem umowy, aby jej warunki jasno określały obowiązki stron i zasady rozliczeń.
Pomagamy klientom z Katowic i województwa śląskiego, a także osobom mieszkającym za granicą, których sprawa wymaga pomocy prawnej w Polsce. Zakres działania ustalamy po ocenie sprawy, jej wartości i możliwych kosztów.
Umów konsultację dotyczącą umowy lub zapłaty.
Biegnie termin w sprawie? Podaj datę otrzymania pisma lub towaru oraz termin wskazany w dokumencie. Jeżeli wady mają zostać usunięte, zadbaj wcześniej o udokumentowanie stanu prac.

W jakich sprawach pomagamy?

• Pożyczone pieniądze nie zostały zwrócone, a druga osoba kwestionuje kwotę, termin spłaty lub sam fakt zawarcia pożyczki.
• Wykonawca otrzymał zaliczkę, ale nie rozpoczął prac, przerwał remont albo wykonał go wadliwie.
• Druga strona żąda dopłaty za prace, których zakres lub cena nie zostały uzgodnione.
• Sprzedawca nie wydał opłaconego towaru, odmawia zwrotu pieniędzy lub nie uwzględnia reklamacji.
• Spór dotyczy zadatku, zaliczki, odstąpienia od umowy albo rozliczenia niewykorzystanej usługi.
• Umowa przewiduje karę umowną, której wysokość budzi wątpliwości, dodatkowe opłaty lub niejasne warunki rezygnacji.
• Chcesz sprawdzić umowę sprzedaży, pożyczki, remontu lub świadczenia usług przed jej podpisaniem.

Ocena roszczenia o zapłatę

W sprawie o zapłatę trzeba ustalić, kto jest zobowiązany, z jakiej przyczyny i w jakiej wysokości. Wymagalność określa moment, od którego wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia. Osoba dochodząca zapłaty powinna wykazać fakty uzasadniające żądanie; druga strona może przedstawiać dowody spłaty lub innych okoliczności wyłączających obowiązek zapłaty (art. 6 Kodeksu cywilnego). Znaczenie mają umowa, późniejsze uzgodnienia, wykonanie świadczeń i rozliczenia wzajemne.

Oddzielnie oceniamy należność główną, odsetki, kary umowne i żądanie odszkodowania. Sama faktura lub jednostronne zestawienie nie przesądzają, że wskazana kwota jest należna. Z drugiej strony brak podpisanej umowy nie zawsze wyklucza możliwość wykazania zobowiązania na podstawie korespondencji, przelewów i innych dowodów.

Przed wszczęciem sprawy omawiamy mocne i słabe strony stanowiska, możliwe zarzuty przeciwnika oraz realność odzyskania środków. Korzystny wyrok i możliwość uzyskania zapłaty to odrębne kwestie, dlatego uwzględniamy dostępne informacje o sytuacji zobowiązanego.

Pomagamy dochodzić zwrotu pieniędzy pożyczonych członkowi rodziny, partnerowi lub innej osobie. Ustalamy, czy przekazanie środków było pożyczką, darowizną, wpłatą na wspólny cel czy wykonaniem innego zobowiązania. Sam przelew potwierdza przekazanie pieniędzy, ale nie zawsze wyjaśnia jego podstawę i warunki zwrotu.

Pożyczka bez podpisanej umowy

Pożyczka o wartości przekraczającej 1 000 zł wymaga formy dokumentowej. Może ją spełniać odpowiednio utrwalona wymiana wiadomości pozwalająca ustalić treść oświadczeń i osoby, które je złożyły. Forma dokumentowa nie jest tym samym co dokument opatrzony własnoręcznymi podpisami obu stron (art. 720 § 2 oraz art. 77²–77³ Kodeksu cywilnego).

Niezachowanie tej formy nie powoduje samo przez się nieważności pożyczki. Może jednak ograniczać dowód z zeznań świadków lub przesłuchania stron na fakt jej zawarcia. W sporze między osobami prywatnymi dowody te są dopuszczalne między innymi wtedy, gdy obie strony się zgodzą albo zawarcie pożyczki zostanie uprawdopodobnione dokumentem (art. 74 § 1–2 Kodeksu cywilnego). Dlatego warto zachować wiadomości, potwierdzenia przelewów i późniejsze uzgodnienia dotyczące spłaty.

Termin zwrotu i odsetki

Jeżeli strony ustaliły termin zwrotu, punktem wyjścia jest treść tych ustaleń. Gdy termin nie został oznaczony, pożyczkobiorca ma obowiązek zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez pożyczkodawcę (art. 723 Kodeksu cywilnego). Przygotowujemy oświadczenie odpowiednie do sytuacji i ustalamy sposób wykazania jego doręczenia.

Rozróżniamy oprocentowanie pożyczki od odsetek za opóźnienie w jej zwrocie. Sprawdzamy także prowizje, dodatkowe opłaty i zabezpieczenia spłaty. Przy pożyczce pieniężnej udzielanej osobie fizycznej na cel niezwiązany bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową obowiązują kodeksowe limity kosztów, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Limit kosztów pozaodsetkowych wynosi 20% całkowitej kwoty pożyczki w skali roku, proporcjonalnie do okresu spłaty, i nie więcej niż 25% tej kwoty w całym okresie spłaty. Nadwyżka nie jest należna (art. 720² Kodeksu cywilnego). Zasady te dotyczą umów zawieranych od 18 grudnia 2022 r.; przy kredycie konsumenckim stosuje się odrębne ograniczenia.

Niewykonany remont i wadliwe usługi

Spory z wykonawcą mogą dotyczyć jakości, opóźnienia, zakresu prac, użytych materiałów, wynagrodzenia lub obowiązku zwrotu wpłat. Najpierw ustalamy, czy do umowy stosuje się przepisy o dziele, robotach budowlanych, świadczeniu usług czy szczególne regulacje konsumenckie. Nazwa nadana dokumentowi nie rozstrzyga tej kwalifikacji. Remont nieruchomości wymaga innej oceny niż zamówienie u przedsiębiorcy rzeczy ruchomej, na przykład mebli na wymiar, objęte przepisami o zgodności towaru z umową.

Pomagamy w szczególności przy:

• niewykonaniu lub przerwaniu prac mimo otrzymania pieniędzy;
• wadach remontu, montażu, naprawy lub innego zamówionego rezultatu;
• żądaniu dodatkowego wynagrodzenia za prace i materiały;
• sporach o kosztorys, ryczałt, odbiór prac i zapłatę ostatniej części wynagrodzenia;
• rozliczeniu kosztów usunięcia wad oraz szkód związanych z niewykonaniem umowy.

Wezwanie do wykonania lub poprawienia prac

Dobór żądania zależy od rodzaju umowy, etapu prac i stwierdzonych nieprawidłowości. Przy wadliwym wykonywaniu dzieła zamawiający może wezwać wykonawcę do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć odpowiedni termin. Po jego bezskutecznym upływie może odstąpić od umowy albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie innej osobie na koszt i ryzyko pierwotnego wykonawcy. Zasady tej nie należy automatycznie przenosić na wady ujawnione po ukończeniu i oddaniu prac (art. 636 § 1 Kodeksu cywilnego).

Przy umowie o dzieło dostatecznie poważne opóźnienie rozpoczęcia lub ukończenia prac może pozwalać na odstąpienie bez wyznaczania dodatkowego terminu. Konieczna jest ocena, czy ukończenie dzieła w umówionym czasie przestało być prawdopodobne. Samo niezadowolenie z tempa prac nie przesądza o powstaniu tego uprawnienia (art. 635 Kodeksu cywilnego).

Przed zleceniem poprawek innej osobie trzeba ustalić podstawę obciążenia pierwotnego wykonawcy kosztami. Samo przekazanie mu rachunku za naprawę nie tworzy obowiązku zwrotu wydatków. Pomagamy udokumentować stan prac, zgłoszone zastrzeżenia i zakres koniecznych napraw. Gdy późniejsze oględziny mogą być utrudnione, oceniamy potrzebę sądowego zabezpieczenia dowodu (art. 310 Kodeksu postępowania cywilnego).

Rezygnacja z umowy i rozliczenie wykonawcy

Odstąpienie z powodu naruszenia umowy należy odróżnić od rezygnacji wynikającej ze zmiany planów zamawiającego. Przykładowo przy umowie o dzieło odstąpienie przed ukończeniem dzieła na podstawie art. 644 Kodeksu cywilnego wiąże się z obowiązkiem zapłaty umówionego wynagrodzenia, z odliczeniem oszczędności wykonawcy wynikających z niewykonania dzieła.

Analizujemy podstawę zakończenia umowy, treść oświadczenia i skutki dla rozliczeń. Ustalamy, czy można żądać usunięcia wad, obniżenia wynagrodzenia, zwrotu wpłat, odszkodowania lub innego świadczenia. Przy szkodzie sprawdzamy jej wysokość, związek z naruszeniem umowy i podstawy odpowiedzialności drugiej strony (art. 471 Kodeksu cywilnego).

Zwrot zaliczki, zadatku i innych wpłat

Zaliczka jest wpłatą na poczet przyszłego świadczenia, najczęściej ceny lub wynagrodzenia. Zadatek może dodatkowo zabezpieczać wykonanie umowy. O skutkach wpłaty decydują uzgodnienia stron i właściwe przepisy, a nie wyłącznie nazwa opłaty w formularzu lub tytuł przelewu. W ustawowym modelu zadatku, jeżeli za niewykonanie umowy odpowiada jedna strona, druga może odstąpić od umowy bez wyznaczania dodatkowego terminu i zatrzymać otrzymany zadatek. Jeżeli sama go wpłaciła, może żądać sumy dwukrotnie wyższej. Sprawdzamy, czy umowa lub zwyczaj nie przewidują innych zasad oraz czy powstały warunki skorzystania z tego uprawnienia (art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego).

W razie rozwiązania umowy zadatek co do zasady podlega zwrotowi bez obowiązku zapłaty podwójnej kwoty. Tak samo jest w ustawowym modelu zadatku, gdy za niewykonanie nie odpowiada żadna ze stron albo odpowiadają obie. Przy wykonaniu umowy zadatek zalicza się na poczet świadczenia strony, która go dała, a gdy nie jest to możliwe, zwraca się go (art. 394 § 2–3 Kodeksu cywilnego).

Zaliczka nie przepada automatycznie z powodu niewykonania umowy, ale jej zwrot wymaga ustalenia podstawy rozliczenia. Znaczenie ma to, czy umowa nadal wiąże, została skutecznie zakończona lub czy wpłata nie miała podstawy prawnej. Uwzględniamy również należne wynagrodzenie za wykonane świadczenia i ewentualne roszczenia wzajemne. Pomagamy ustalić kwotę podlegającą zwrotowi oraz odpowiedzieć na nieuzasadnione żądanie zatrzymania wpłaty.

Konsumentem jest osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Przy ocenie reklamacji sprawdzamy więc zarówno przedmiot umowy, jak i to, kto był sprzedawcą oraz w jakim celu dokonano zakupu (art. 22¹ Kodeksu cywilnego).

Niezgodność towaru z umową

Do konsumenckich umów sprzedaży towarów zawartych od 1 stycznia 2023 r. stosuje się przepisy ustawy o prawach konsumenta o niezgodności towaru z umową. Obejmują one na przykład towar niesprawny, niekompletny lub niemający uzgodnionych właściwości. Do umów wcześniejszych stosuje się poprzednie przepisy, w tym o rękojmi w Kodeksie cywilnym (art. 43a–43b ustawy o prawach konsumenta oraz art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej z 4 listopada 2022 r.).

Konsument może żądać naprawy albo wymiany, z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń dotyczących niemożliwości lub nadmiernych kosztów danego rozwiązania. Przedsiębiorca ponosi koszty i powinien wykonać naprawę lub wymianę w rozsądnym czasie, bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta (art. 43d ustawy o prawach konsumenta).

Obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy jest możliwe w określonych sytuacjach, między innymi gdy sprzedawca odmówił doprowadzenia towaru do zgodności albo podjęta próba nie przyniosła skutku. Przy odpowiednio istotnej niezgodności ustawa pozwala skorzystać z tych uprawnień od razu. Odstąpienie nie przysługuje przy niezgodności nieistotnej, przy czym ustawa przewiduje domniemanie istotności niezgodności (art. 43e ust. 1 i 4 ustawy o prawach konsumenta).

Sprzedawca co do zasady odpowiada za niezgodność istniejącą przy dostarczeniu towaru i ujawnioną w ciągu dwóch lat od dostarczenia. Ustawa przewiduje domniemanie, że niezgodność ujawniona w tym okresie istniała już przy dostarczeniu, z określonymi wyjątkami. Dwa lata nie są uniwersalnym terminem przedawnienia wszystkich roszczeń konsumenta (art. 43c ustawy o prawach konsumenta). Gwarancja stanowi odrębną podstawę dochodzenia uprawnień i nie zastępuje odpowiedzialności sprzedawcy wynikającej z ustawy (art. 579 Kodeksu cywilnego).

Przygotowanie reklamacji i ocena odpowiedzi

Pomagamy opisać niezgodność, określić żądanie, wskazać dowody i odpowiedzieć na stanowisko przedsiębiorcy. Weryfikujemy, czy odmowa jest uzasadniona i jakie dalsze działanie odpowiada sytuacji klienta.

Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, przedsiębiorca ma 14 dni od otrzymania reklamacji konsumenta na udzielenie odpowiedzi. Brak odpowiedzi w tym terminie oznacza uznanie reklamacji.

Nie jest to jednak ogólny termin na wykonanie każdej naprawy lub wymiany; ocena skutków wymaga uwzględnienia treści zgłoszenia i właściwych przepisów (art. 7a ustawy o prawach konsumenta).

Odstąpienie od umowy zawartej przez internet lub poza lokalem

Przy umowie zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa konsument ma co do zasady 14 dni na odstąpienie bez podawania przyczyny. Przy sprzedaży pojedynczego towaru termin zwykle liczy się od jego otrzymania, a przy usługach od zawarcia umowy. Jeżeli umowę zawarto poza lokalem przedsiębiorstwa podczas nieumówionej wizyty w miejscu zamieszkania lub zwykłego pobytu konsumenta albo podczas wycieczki, termin wynosi 30 dni. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Sam fakt zakupu na pokazie nie oznacza, że przysługuje termin 30 dni (art. 27–28 i art. 30 ust. 2 ustawy o prawach konsumenta).

Prawo odstąpienia ma wyjątki, między innymi dotyczące towarów wykonanych według indywidualnej specyfikacji oraz odpłatnych usług w pełni wykonanych po spełnieniu ustawowych warunków. Przy nieumówionej wizycie przedsiębiorcy w miejscu zamieszkania lub zwykłego pobytu konsumenta albo podczas wycieczki nie stosuje się jednak czterech wyłączeń: dotyczących takich usług, świadczeń o cenie zależnej od wahań rynku finansowego, towarów na indywidualne zamówienie oraz otwartych towarów zapieczętowanych ze względów zdrowotnych lub higienicznych (art. 38 ust. 1 pkt 1–3 i 5 oraz ust. 2 ustawy o prawach konsumenta).

Jeżeli przedsiębiorca nie poinformował konsumenta o prawie odstąpienia, prawo to wygasa dopiero po 12 miesiącach od końca podstawowego terminu. Jeżeli informacja zostanie przekazana wcześniej, konsument ma od jej otrzymania 14 dni albo 30 dni w przypadkach objętych dłuższym terminem (art. 29 ustawy o prawach konsumenta).

Pomagamy ocenić termin, wyjątki, treść oświadczenia i zasady zwrotu płatności. Przy usługach rozpoczętych na żądanie konsumenta przed upływem terminu odstąpienia oceniamy obowiązek zapłaty za już wykonane świadczenia. Odstąpienie bez przyczyny jest odrębnym uprawnieniem od reklamacji wadliwego towaru lub usługi.

Osobne znaczenie ma zakaz zawierania umów dotyczących usług finansowych podczas pokazu lub wycieczki, obejmujący także określone umowy związane z ofertą sprzedaży złożoną w tych okolicznościach. Umowa zawarta z naruszeniem zakazu jest nieważna. Wyjątek dotyczy pokazów w miejscu zamieszkania lub zwykłego pobytu konsumenta zorganizowanych na jego wyraźne zaproszenie (art. 7ab ustawy o prawach konsumenta).

Analiza umowy przed podpisaniem

Przed zawarciem umowy sprawdzamy, czy dokument jasno określa przedmiot świadczenia, cenę, terminy i odpowiedzialność stron. Proponujemy zmiany odpowiadające rzeczywistemu celowi umowy i ryzyku finansowemu klienta.

Ocena może obejmować zakres prac i standard wykonania, harmonogram płatności, odbiór świadczenia, rozliczenie materiałów, procedurę reklamacyjną, warunki wypowiedzenia lub odstąpienia oraz zabezpieczenia zwrotu pieniędzy. Sprawdzamy także opłaty dodatkowe, automatyczne przedłużenie umowy i jednostronne uprawnienia drugiej strony.

Kara umowna może zabezpieczać wykonanie zobowiązania niepieniężnego, na przykład terminowe zakończenie określonych prac. Nie można jej skutecznie zastrzec za samo opóźnienie w zapłacie. Oceniamy dopuszczalność i wysokość kar oraz możliwość żądania ich zmniejszenia, gdy kara jest rażąco wygórowana albo zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane (art. 483–484 Kodeksu cywilnego).

W umowach konsumenckich sprawdzamy również postanowienia niedozwolone. Warunki nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą konsumenta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Kontrola ta nie obejmuje postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane jednoznacznie (art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego).

Sam podpis pod wzorcem nie wyłącza możliwości zakwestionowania niedozwolonych warunków. Wadliwość jednej klauzuli nie przesądza natomiast o nieważności całej umowy. Wyjaśniamy skutki prawne zakwestionowania konkretnego postanowienia dla obowiązków i rozliczeń klienta.

Wezwanie do zapłaty, negocjacje i ugoda

Wezwanie do zapłaty powinno jasno wskazywać podstawę żądania, kwotę, sposób jej obliczenia i termin spełnienia świadczenia. Przygotowujemy również wezwania do wykonania umowy, usunięcia wad lub zwrotu rzeczy, jeżeli są potrzebne przed dochodzeniem pieniędzy.

Nie ma jednego obowiązkowego terminu siedmiu lub czternastu dni dla każdego wezwania. Znaczenie mają wcześniejszy termin płatności, rodzaj zobowiązania i przepisy szczególne. Gdy termin nie został oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie co do zasady powinno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu. Wezwanie wysłane po upływie uzgodnionego terminu płatności nie oznacza samo przez się, że odsetki można liczyć dopiero od nowo wskazanej daty (art. 455 i art. 481 Kodeksu cywilnego).

W negocjacjach i mediacji pomagamy ustalić kwotę rozliczenia, raty, odsetki, zabezpieczenia i skutki braku zapłaty. Sprawdzamy, czy proponowane zrzeczenie się dalszych roszczeń odpowiada zakresowi porozumienia. Ugoda powinna określać nie tylko ustępstwa, lecz także sposób wykonania uzgodnionych obowiązków.

Zwykła ugoda prywatna nie jest sama w sobie tytułem wykonawczym. Jeżeli ugoda zawarta przed mediatorem podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności. Tak zatwierdzona ugoda jest tytułem wykonawczym i pozwala dochodzić objętego nią świadczenia w egzekucji bez odrębnego procesu o zapłatę (art. 183¹⁴ § 2 i art. 183¹⁵ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego).

Informacje o prowadzeniu mediacji znajdują się na podstronie „Mediacje w sporach cywilnych” Centrum mediacyjnego MCP. Mediator zachowuje bezstronność; adwokat pełniący tę rolę nie reprezentuje w tej samej sprawie żadnej ze stron.

Pozew o zapłatę i zabezpieczenie roszczenia

Jeżeli porozumienie nie zostaje osiągnięte, przygotowujemy pozew, odpowiedź na pozew lub inne właściwe pismo. Określamy żądanie, dowody i właściwy tryb postępowania.

W typowej sprawie o zapłatę sądem pierwszej instancji jest sąd rejonowy przy wartości przedmiotu sporu do 100 000 zł, a powyżej tej kwoty sąd okręgowy. Istnieją jednak wyjątki zależne od rodzaju sprawy. Co do zasady pozew składa się do sądu miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego. Konsument pozywający przedsiębiorcę może także skorzystać z sądu właściwego dla własnego miejsca zamieszkania, z wyjątkiem spraw objętych właściwością wyłączną (art. 17 pkt 4, art. 27, art. 30 i art. 458¹⁴ § 4 Kodeksu postępowania cywilnego).

Sprawy o świadczenie o wartości przedmiotu sporu do 20 000 zł są co do zasady rozpoznawane w postępowaniu uproszczonym. Przy roszczeniach z rękojmi lub gwarancji znaczenie ma wartość przedmiotu umowy. Ustawa przewiduje wyjątki, a sąd może pominąć ten tryb, jeżeli usprawni to rozwiązanie sporu (art. 505¹ Kodeksu postępowania cywilnego).

W sprawach wymagających wiadomości specjalnych analizujemy potrzebę opinii biegłego, na przykład dotyczącej jakości remontu lub kosztów naprawy. Prywatna ekspertyza może pomóc przygotować roszczenie, ale nie staje się przez to opinią biegłego sądowego. Nie w każdej sprawie o remont potrzebny jest taki sam zakres dowodów.

Gdy istnieje ryzyko, że późniejsze wykonanie wyroku będzie niemożliwe lub poważnie utrudnione, oceniamy zasadność wniosku o zabezpieczenie roszczenia. Co do zasady trzeba uprawdopodobnić zarówno samo roszczenie, jak i interes prawny w zabezpieczeniu. Sam brak dobrowolnej zapłaty nie daje automatycznie prawa do zajęcia majątku drugiej strony (art. 730 i art. 730¹ Kodeksu postępowania cywilnego).

Pomoc po otrzymaniu nakazu zapłaty lub wszczęciu egzekucji opisujemy szerzej na podstronie „Długi, nakazy zapłaty i egzekucja”. Spory dotyczące korzystania z nieruchomości, najmu i rozliczeń współwłaścicieli przedstawiamy na podstronie „Nieruchomości i współwłasność”. Roszczenia z tytułu wypadków i spory o świadczenie ubezpieczeniowe omawiamy na podstronie „Odszkodowania i spory z ubezpieczycielami”.

Przedawnienie i terminy dochodzenia roszczeń

Termin przedawnienia zależy od podstawy żądania. Ogólny termin wynosi sześć lat, a dla świadczeń okresowych i roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej trzy lata, jeżeli przepis szczególny nie przewiduje innego okresu. Niektóre roszczenia umowne przedawniają się wcześniej, dlatego terminu nie można ustalać wyłącznie na podstawie tego, że klient jest osobą prywatną. Zasady ogólne określa art. 118 Kodeksu cywilnego.

Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się według art. 646 Kodeksu cywilnego po dwóch latach od oddania dzieła, a jeżeli go nie oddano — od dnia, w którym miało być oddane. Przy obliczaniu końca tego terminu uwzględnia się regułę końca roku z art. 118. Nie oznacza to jednego terminu dla wszystkich sporów remontowych: uprawnienia z rękojmi za wady, roszczenia z umowy o roboty budowlane i uprawnienia konsumenta dotyczące towaru wymagają odrębnej kwalifikacji. Przedawnienie nie oznacza automatycznego wygaśnięcia roszczenia.

Początek biegu terminu zależy od podstawy roszczenia. Koniec terminu co do zasady przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, z wyjątkiem terminów krótszych niż dwa lata. Odkładanie wezwania lub wypowiedzenia umowy nie pozwala dowolnie przesuwać początku przedawnienia. Wynika to z art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego. Odrębnie oceniamy terminy reklamacyjne i terminy wykonania prawa odstąpienia.

Samo wysłanie wezwania do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia. Przerwanie może wynikać między innymi ze skutecznego wniesienia pozwu w celu dochodzenia roszczenia lub jego uznania przez zobowiązanego. Mediacja prowadzona na podstawie umowy o mediację oraz postępowanie pojednawcze mogą powodować zawieszenie biegu dla objętych nimi roszczeń. Zawieszenie oznacza, że po zakończeniu danego postępowania termin biegnie dalej, a nie od początku. Zwykłej wymiany propozycji ugodowych nie należy utożsamiać z takim postępowaniem (art. 121 pkt 5–6, art. 123–124 Kodeksu cywilnego).

Gdy termin może upłynąć niedługo, najpierw ustalamy czynność potrzebną do ochrony roszczenia. Oczekiwanie na kolejną odpowiedź drugiej strony nie zawsze zabezpiecza możliwość późniejszego dochodzenia zapłaty

Dokumenty potrzebne do oceny sprawy

Na konsultację warto przygotować:

• umowę, aneksy, regulamin, ofertę, zachowane ogłoszenie sprzedaży lub potwierdzenie zamówienia;
• korespondencję dotyczącą ceny, terminu, zakresu prac i zgłaszanych zastrzeżeń;
• potwierdzenia przelewów, pokwitowania, faktury i zestawienie wpłat;
• protokoły odbioru, zdjęcia wad, kosztorysy i posiadane opinie;
• reklamację, wezwanie, oświadczenie o zakończeniu umowy oraz dowody ich wysłania i doręczenia;
• otrzymane pisma sądowe z datą doręczenia i wskazanym terminem;
• krótkie zestawienie zdarzeń, dane drugiej strony i informację, jakiego rozstrzygnięcia oczekujesz.

Warto zachować pełną korespondencję, także w oryginalnej postaci elektronicznej. Pojedynczy zrzut ekranu może nie pokazywać kontekstu uzgodnień. Jeżeli części dokumentów brakuje, podczas konsultacji ustalimy, które z nich są konieczne i czym można uzupełnić materiał dowodowy.

Przebieg współpracy i koszty

Pierwszy kontakt służy ustaleniu przedmiotu sprawy, jej pilności i możliwości podjęcia współpracy. Zakres konsultacji i zasady rozliczenia uzgadniamy przed rozpoczęciem analizy dokumentów i udzieleniem porady prawnej. Możliwość podjęcia pilnych czynności potwierdzamy po ustaleniu podstawowych informacji o sprawie.

Podczas analizy ustalamy podstawę roszczenia, dostępne dowody i istotne terminy. Następnie omawiamy możliwe działania, ich ryzyko i przewidywane koszty. Pomoc może obejmować samo sprawdzenie umowy, przygotowanie reklamacji lub wezwania, negocjacje albo prowadzenie postępowania. Zakres zlecenia i wynagrodzenie ustalamy przed podjęciem danego etapu.

Wynagrodzenie zależy od zakresu pracy, liczby i złożoności dokumentów, etapu oraz pilności sprawy. Współpraca może odbywać się stacjonarnie lub zdalnie, w uzgodniony sposób. Osoby mieszkające poza Polską znajdą dodatkowe informacje na podstronie „Pomoc prawna w Polsce dla osób mieszkających za granicą”.

Opłata od pozwu jest odrębna od wynagrodzenia adwokata. Według zasad ogólnych zależy od wartości przedmiotu sporu, czyli w sprawie o zapłatę zasadniczo od dochodzonej kwoty głównej, bez doliczania żądanych obok niej odsetek. Poniższe stawki wynikają z art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; stan prawny na 13 września 2026 r.

Przepisy przewidują stawki szczególne, obniżenia opłaty i zwolnienia. Właściwa kwota zależy również od rodzaju roszczenia oraz trybu postępowania. Jeżeli sytuacja materialna uzasadnia wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, omawiamy potrzebne dokumenty i zakres możliwego zwolnienia.

Dodatkowe wydatki mogą obejmować opinie biegłych i inne koszty dowodowe. Omawiamy również ryzyko zwrotu kosztów przeciwnikowi w razie przegranej. Kwota zasądzona od drugiej strony tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego nie musi pokrywać całego wynagrodzenia uzgodnionego z kancelarią.

Najczęstsze pytania o zapłatę i umowy

Czy podpisanie protokołu odbioru remontu bez uwag wyklucza późniejsze roszczenia?

Nie. Sam podpis pod protokołem bez zastrzeżeń nie oznacza automatycznej utraty roszczeń dotyczących wad ujawnionych później. Protokół jest jednak istotnym dowodem, a jego treść może wpływać na ocenę wykonania umowy i rozliczeń. Sprawdzamy, kiedy ujawniły się wady, jaka była ich przyczyna oraz co wynika z pozostałej dokumentacji.

Czy brak paragonu wyklucza reklamację?

Nie. Zakup można wykazywać także innymi dowodami, na przykład potwierdzeniem płatności, zamówienia lub korespondencją ze sprzedawcą. Konieczne pozostaje ustalenie, gdzie, kiedy i co kupiono oraz jaki problem uzasadnia żądanie.

Czy mogę zwrócić pełnowartościowy towar kupiony w sklepie stacjonarnym?

Nie istnieje ogólne ustawowe prawo takiego zwrotu tylko z powodu zmiany decyzji. Sprzedawca może jednak dobrowolnie przewidzieć możliwość zwrotu na określonych warunkach. Odmiennie ocenia się reklamację towaru niezgodnego z umową oraz umowę faktycznie zawartą na odległość, nawet jeżeli odbiór nastąpił w sklepie.

Czy zakup od osoby prywatnej podlega tym samym zasadom co zakup w sklepie?

Nie. Jeżeli sprzedawcą jest osoba prywatna niedziałająca jako przedsiębiorca, nie stosuje się konsumenckich zasad reklamacji ani ustawowego prawa odstąpienia od zakupu internetowego bez przyczyny. Uprawnienia mogą wynikać z Kodeksu cywilnego, w tym z rękojmi. W takiej sprzedaży rękojmię można umownie ograniczyć lub wyłączyć, lecz ograniczenie albo wyłączenie jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę. Zasady ograniczenia i wyłączenia rękojmi określa art. 558 Kodeksu cywilnego.

Ile mam czasu na roszczenia dotyczące wady samochodu kupionego od osoby prywatnej?

W ustawowym modelu rękojmi wada fizyczna powinna zostać stwierdzona przed upływem dwóch lat od wydania samochodu. Roszczenie o usunięcie wady lub wymianę przedawnia się po roku od jej stwierdzenia; co do zasady w tym samym terminie składa się oświadczenie o obniżeniu ceny lub odstąpieniu. Wcześniejsze żądanie naprawy lub wymiany wpływa jednak na początek terminu złożenia takiego oświadczenia (art. 568 § 1–3 Kodeksu cywilnego). Podstępne zatajenie wady wyłącza ograniczenie wynikające z terminu jej stwierdzenia, a nie automatycznie wszystkie terminy dochodzenia uprawnień (art. 568 § 6 Kodeksu cywilnego). Dlatego znaczenie mają data wykrycia wady, treść umowy i dotychczasowe żądania.

Czy mogę wstrzymać całą zapłatę z powodu wad remontu?

Nie każda wada uzasadnia wstrzymanie całego wynagrodzenia. Trzeba ocenić jej znaczenie, etap wykonania, warunki płatności i podstawę prawną żądania. Przykładowo samo poniesienie kosztów poprawek nie oznacza, że można odjąć je od faktury wykonawcy. Potrącenie wymaga istnienia wzajemnej wierzytelności, spełnienia ustawowych przesłanek i złożenia oświadczenia drugiej stronie (art. 498–499 Kodeksu cywilnego). Pomagamy dobrać żądanie i ustalić, jakie czynności trzeba podjąć przed rozliczeniem.

Czy należą się odsetki, jeżeli umowa o nich nie wspomina?

Tak. Brak postanowienia o odsetkach nie wyłącza prawa do ustawowych odsetek za opóźnienie w zapłacie. Ich roczna stawka odpowiada stopie referencyjnej Narodowego Banku Polskiego powiększonej o 5,5 punktu procentowego. Nie trzeba wykazywać szkody powstałej wskutek samego opóźnienia (art. 481 § 1–2 Kodeksu cywilnego). Przy obliczeniu kwoty uwzględnia się czas opóźnienia i zmiany stawki. Umowne odsetki za opóźnienie nie mogą przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie; nadwyżka nie jest należna (art. 481 § 2¹–2² Kodeksu cywilnego).

Ile trwa sprawa o zapłatę i czy zawsze wymaga procesu?

Nie każda sprawa trafia do sądu. Prawidłowo przygotowane wezwanie, reklamacja lub negocjacje mogą prowadzić do dobrowolnego rozliczenia. Jeżeli potrzebny jest proces, czas zależy między innymi od doręczeń, zakresu sporu, liczby świadków, potrzeby opinii biegłego i ewentualnej apelacji. Po analizie dokumentów wyjaśniamy, które z tych czynników występują w danej sprawie. Nie można z góry zagwarantować terminu zakończenia postępowania.

Podstawy prawne i aktualność informacji

Stan prawny na 13 września 2026 r. Informacje mają charakter ogólny. Zastosowanie opisanych zasad zależy od rodzaju i daty zawarcia umowy, statusu stron oraz okoliczności sprawy.

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
Ustawa z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1796 ze zmianami).
Ustawa z 4 listopada 2022 r. o zmianie ustawy o prawach konsumenta, ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 2337), art. 4 ust. 1 i art. 5.
Ustawa z 6 października 2022 r. o zmianie ustaw w celu przeciwdziałania lichwie (Dz. U. z 2022 r. poz. 2339 ze zmianami), art. 1, art. 10 ust. 1 i art. 14 pkt 1.
Ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zmianami).
Ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zmianami), w szczególności art. 13 i art. 102.